Instytut Włókien Naturalnych i Roślin Zielarskich (w dniu 1.01.2009 połączono Instytut Włókien Naturlnych z Instytutem Roślin i Przetworów Zielarskich) jest jedyną w Polsce interdyscyplinarną jednostką badawczą o znaczeniu międzynarodowym, zajmującą się kompleksowymi badaniami nad pozyskiwaniem i przerobem naturalnych surowców włókienniczych, lignocelulozowych, takich jak: len, konopie oraz białkowych takich jak: jedwab, wełna i inne.

Instytut prowadzi prace badawcze w zakresie:

   - biologii molekularnej,
   - inżynierii genetycznej, biotechnologii oraz hodowli i agrotechniki lignocelulozowych roślin włóknistych,
   - technologii i konstrukcji maszyn do zbioru, sposobu wydobycia włókna oraz jego uszlachetniania,
   - wstępnego przetwórstwa, a także technologii przędzalniczej, tkactwa, dziewiarstwa, i wykańczalnictwa,
   - zastosowań surowców lignocelulozowych do wytwarzania tkanin, dzianin, włóknin, celulozy i kompozytów, a także wykorzystania produktów ubocznych powstałych podczas ich przetwórstwa,
   - zastosowaniem nasion lnu i konopi w produkcji farmaceutycznej, spożywczej, kosmetycznej
     oraz tzw. "agrofine chemicals",
   - technologii wytwarzania środków ognio-, grzybo- i owadochronnych oraz bakteriobójczych dla potrzeb przemysłu włókienniczego, kompozytów i drewna,
   - oczyszczania ścieków i ochrony powietrza, zagospodarowania terenów skażonych przez przemysł pod uprawę roślin niekonsumpcyjnych.

Dostosowując swoją działalność do wymogów zmieniającej się sytuacji gospodarczej, utworzono w Instytucie Zakłady: Biotechnologii i Biologii Molekularnej, Interaktywnych Włókien i Wyrobów Włókienniczych, Marketingu i Wzornictwa, Studio "Natural-Art", Pracownia "Sztuka Naturalna".

Utworzono także Pracownię Fizjologicznego Oddziaływania Tekstyliów na Organizm Człowieka.

Dwa spośród Laboratoriów działających w Instytucie: Laboratorium Palności i Włókiennicze posiadają Certyfikat Akredytacji Nr AB 225 z 1998 roku nadany przez Polskie Centrum Akredytacji.

Poza badaniami prowadzonymi w ramach działalności statutowej, projektów zamawianych, celowych oraz grantów, Instytut uczestniczy również w realizacji programów badawczych przy współudziale organizacji światowych, takich jak UNIDO, FAO oraz brał i bierze nadal udział w pracach 5 Programu Ramowego UE oraz zgłosił swój akces do 6 Programu Ramowego UE. Uczestniczy także w Programie Współpracy w Dziedzinie Badań Naukowo-Technicznych COST.

Instytut podjął wielokierunkową współpracę naukową z licznymi jednostkami badawczymi na całym świecie na podstawie podpisanych umów dwustronnych. Na podkreślenie zasługują prace Instytutu na rzecz wsparcia i rozwoju krajów rozwijających się Ameryki Łacińskiej (Ekwador, Kolumbia, Argentyna) oraz Afryki i Azji w zakresie wykorzystania naturalnych lignocelulozowych surowców włóknistych.

Instytut intensywnie rozwija zagadnienia, będące obecnie w centrum zainteresowania nauki światowej, związane z nowoczesnymi kompozytami na bazie polimerów i materiałów lignocelulozowych, stosowanymi w różnych dziedzinach, od konstrukcji, budownictwa, meblarstwa, środków transportu poprzez telekomunikację do medycyny. Wyrazem uznania dla osiągnięć Instytutu w tym zakresie było powierzenie zorganizowania 5ththInternational Conference on Frontiers of Polymers and Advanced Materials (Piątej Międzynarodowej Konferencji nt. Polimerów i Materiałów Zaawansowanych), która odbyła się w Poznaniu w dniach od 21 do 25 czerwca 1999 roku, a także współorganizacja kolejnych konferencji ICFPAM w Recife (Brazylia) 2001 i Bukareszcie (Rumunia) 2003.

Od szeregu lat IWN współpracuje z Ministerstwem Kultury i Sztuki oraz z poszczególnymi muzeami, teatrami, i obiektami kultu religijnego w zakresie kompleksowego zabezpieczania, głównie obiektów drewnianych, przed działaniem ognia i biodeterioracją.

IWN działa dla potrzeb rolnictwa, przemysłu, ochrony środowiska, budownictwa, transportu oraz na rzecz innych dziedzin życia gospodarczego.

Specjalną dziedziną aktywnej działalności IWN jest doradztwo dla administracji rządowej i terenowej, a także szkolenia specjalistów przemysłu ( m.in. meblarstwa, budownictwa, służb przeciwpożarowych) i rolnictwa.
W Zakładach Doświadczalnych IWN obok prac związanych z hodowlą i agrotechniką produkuje się nasiona lnu i konopi odmian wyhodowanych w IWN w stopniu elity i superelity. Zakłady te są również miejscem testowania nowoczesnych technologii i maszyn.

W rejestrze odmian oryginalnych Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi znajdują się następujące odmiany lnu NIKE, ALBA, VIKO i ARTEMIDA. W badaniach są dalsze rody. Instytut prowadzi także badania hodowlane w zakresie uzyskania odmian konopi o niskiej zawartości kanabinoidów, w tym THC. Aktualnie Instytut Włókien Naturalnych dysponuje odmianami konopi Białobrzeskiej, Beniko, Silesia o zawartości THC ok. 0,2%. Odmiany Białobrzeskie i Beniko znajdują się na liście odmian podlegających subsydiom Unii Europejskiej.

Przy Instytucie działają:

FAO European Cooperative Research Network on Flax and Other Bast Plants
WHC - World Hemp Center
The Textile Institute - Poland National Commitee
Komisja Normalizacyjna ds. Surowców Włókienniczych Polskiego Komitetu Normalizacyjnego.

Z inspiracji Instytutu powstały także następujące organizacje:

Polska Izba Lnu i Konopi
Stowarzyszenie Włókienników Polskich - Oddział w Poznaniu